i-Dekl. (3. Dekl.)
cubīle cubīlis n
(i-Dekl. (3. Dekl.))
Georges, Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch:
cubīle, is, Ablativ ī, neutrum (cubo)
I)die Lagerstatt, das Lager im Allgemeinen (während lectus, lectulus = das künstlich bereitete Lager für Menschen, das Sofa, Bett)
a)der Menschen
α)überhaupt
mihi oder alicui cubile terra estCic.Sen.
fatigatis humus c. eratCurt.
victui herba, vestitui pelles, cubili humusTac.vergleiche Mützell Curt. 5, 2 (5), 15
c. TyphonisMela
c. filiaeCic.
c. durum (Gegensatz c. molle)Cels.
c. insolitum (Gegensatz c. cotidianum)Cels.
c. humi positumSen.
nulli sunt, qui non cubile et lectulum (Lotterbettlein) suum salvum esse velintCic.
collocare aliquem in cubili, vulnus obligareCic.
alvus inter febres fluens conquiescere hominem in cubili non patiturCels.
rapti e publico plerique, plures in tabernis et cubilibus intercepti (bei der Überschwemmung des Tiber)Tac.
inter torpidos somno et inermes in cubilibus suis oppressos illa caedes edaturLiv.
poetisch
ad ortus solis ab Hesperio cubili, vom hesp. Lager, das bedeutet vom Untergang (weil die Sonne im Westen gleichsam zur Küste geht)Hor. carm. 4, 15, 16; und so solis cubilePacat. pan. 23, 1
dasselbe
c. noctisSen. Herc. Oet. 1444
β)das Ehebett
c. viduumOv.
ascendere alicuius cubileVerg.
inire cubile alicuius (vom Ehebrecher)Cic.
castum servare cubile coniugisVerg.
non tangere cubile alicuiusVerg.
temerare patrium cubileOv.
sociare cubilia cum aliquoOv.
venerat (Faunus adulter) ad strati captata cubilia lectiOv.
γ)die Lagerstatt = der Schlafraum (cubiculum)Curt. 9, 3 (13), 19
cubili praepositusAmm. 18, 4, 3 codd. optt. (Gardth. cubiculi)
b)der Tiere
c. canisPhaedr.
c. setosae suisPhaedr.
c. vulpis, KesselPhaedr.
cubilia bestiarumSen.
ferarum c.Firm.
cubilia gallinarumVarro
c. mollius catulorum (der jungen Hunde)Varro
rimosa cubilia (apium)Verg.
congerere cubilia (von Schaben, blattae)Verg.
construere sibi cubilia nidosque (von Vögeln)Cic.
delitescere in cubilibusCic.
alcibus sunt arbores pro cubilibusCaes.
excutere (aufscheuchen) cubilibus ferasPlin. pan.
fodere cubile (vom Fuchs, vom Maulwurf usw.)Phaedr.Verg.
indagare bestiarum cubiliaSen.
ad cubilia et catulos ferarum bestiarum ireLiv.
in cubile concito properare graduPhaedr.
prosilire e cubiliSen.
redire ad cubilia expilata (von wilden Tieren)Sen.
referre catulos ad cubilia sua (von Tigern)Mela
substernere fronde cubilia catulorum (der jungen Hunde)Varro
bildlich = der eigentliche Sitz eines Übels usw.
quid? Albiana pecunia vestigiisne nobis odoranda est an ad ipsum cubile vobis ducibus venire possumus?Cic.
ut omnes mortales istius avaritiae non iam vestigia, sed ipsa cubilia videre possintCic.
an vero tu parum putas investigatas esse a nobis labes imperii tui stragesque provinciae? quas quidem nos non vestigiis odorantes ingressus tuos, sed totis volutationibus corporis et cubilibus persecuti sumusCic.
in ipsum veritatis descendere cubileAmbros. de off. 2, 16, 84
ad ipsa cubilia pervenire causarumAmm. 30, 4, 8
II)übertragen, als terminus technicus der Baukunst: die Fuge, in der Steine, Balken usw. ruhen oder eingezapft sind, das LagerVitr. 2, 8, 1 und anderePlin. 36, 96
☞Akkusativ Singular cubilemVict. Vit. 3, 44Itala (Weing.) Daniel 2, 28 und 29
Charlton T. Lewis, An Elementary Latin Dictionary:
cubīle, is, neuter CVB-, a place of rest, couch, bed
suumCic.
filiaeCic.
(Fennis) cubile humusTac.
patriumOv.
The marriage bed
viduumOv.
sociare cubilia cum alqo, contract marriageOv.
A nest, lair, hole, kennel; of the vultureIuv.; of dogsPhaedr.; of wild beastsCic.
(alcibus) sunt arbores pro cubilibusCaes.
of the moleVerg.; of beesVerg.
Poet.
SolisHor.
Figuratively
avaritiae cubilia videre, the very lairCic.
(pecuniae), resting-placeCic.
Text based on data provided by Perseus Digital Library, with funding from The National Endowment for the Humanities. Original version available for viewing and download at http://www.perseus.tufts.edu