e-Konjugation
decet
decuit
Georges, Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch:
deceo, uī, ēre (zu decor, decus), zieren, ziemen
I)eigentlich
a)von Leblosem: äußerlich zieren, kleiden, wohl oder gut stehen, wohl oder gut lassen (Gegensatz dedecere)
nam convenire et decere et aptum esse et congruere Graeci ἡρμόσθαι appellant Fronto de oratt. p. 159, 13 N.
mit Angabe »wen (wem)?« im Akkusativ
quin me aspice et contempla, ut haec (vestis) me deceatPlaut.
quem decet muliebris ornatus, quem incessus psaltriaeCic.
neminem decet intertexta pluribus notis vestisQuint.
te toga picta decetProp.
quem tenues decuere togae nitidique capilliHor.
habitus triumphalis feminas non decetQuint.
forma viros neglecta decetOv.
neglecta decet multas (virgines) comaOv.
decet alba quidem pudor oraOv.
alba (weiße Tracht) decent Cererem; vestes Cerealibus albas sumiteOv.
hic illum mire pudor decuitSen.
ohne Angabe »wen (wem)?«
rarus in publicum egressus idque velatā parte oris, ne satiaret aspectum, vel quia sic decebat (weil es ihr so gut stand)Tac. ann. 13, 45
b)von Personen: prangen
Macrobii praecipuā decent pulchritudineSolin. 30, 10
II)übertragen: den Verhältnissen nach zieren = stehen, wohl anstehen, wohlanständig sein, sich ziemen oder geziemen, sich schicken, schicklich sein, in der Ordnung sein (Gegensatz dedecere), wobei zu bemerken, dass decet oft durch es würde sich geziemen, decebat und decuit durch es hätte sich geziemt, würde sich geziemt haben, übersetzt werden muss
α)mit Subjekts-Nominativ
teils mit Angabe »wen (wem)?« im Akkusativ
arta decet sanum comitem togaHor.
illa ornamenta decere me et convenire eis rebus, quas gesseram, non putabamCic.
non velle experiri quam se aliena deceant; id enim maxime quemque decet, quod est cuiusque maxime suumCic.
teils (archaistisch) mit Angabe »wen (wem)? für wen?« im Dativ
istuc facinus nostro generi non decetPlaut. Amph. 820 (vergleiche unten Nummer β und γ)
teils ohne Angabe »wen?«
servare id, quod deceat (vom Dichter)Cic.
et quod decet honestum est et quod honestum est decetCic.
ita fere officia reperientur, cum quaeretur, quid deceat et quid aptum sit personis, temporibus, aetatibusCic.
mit Angabe »worin?« durch in mit Ablativ
ut in vita, sic in oratione nihil est difficilius quam quid deceat videreCic.
mit Angabe »bei wem?« durch apud mit Akkusativ, und »wobei?« durch Ablativ
neque eadem in voce, gestu, incessu apud principem, senatum, populum, magistratus, privato publico iudicio, postulatione, actione decentQuint. 11, 3, 150
β)mit Subjekts-Infinitiv
und zwar teils mit AcI, Aktiv und Passiv
oratorem irasci minime decet, simulare non dedecetCic.
omnes hommes ab odio, amicitia, ira atque misericordia vacuos esse decetSall.
omnes bonos rei publicae subvenire decebatSall.
non quidquid patrum plebisque est, consules, tribunos, deos, hominesque omnes armatos opem ferre, in Capitolium currere decuit?Liv.
mit AcI Passivsiehe Klotz Nachtr. zu Cic. Tusc. p. 21; Wopkens Lectt. Tull. p. 71
atque in eo disputant, contaminari non decere fabulasTer.
num dubitas, quin specimen naturae capi deceat ex optima quaque natura?Cic.
sicut aut sola aut prima pensari decet … tanto regi (= a tanto rege)Liv. 34, 58, 8
teils (archaistisch) mit Dativ und Infinitiv
ita uti liberali esse ingenio decuitTer. Hec. 164
decet tantae maiestati eas servare leges, quibus etc.Paul. dig. 32, 1, 23
certa est enim ratio, quā deceat philosopho ob decretam sibi publice statuam gratias agereApul. flor. 16. p. 23, 4 Kr.
teils mit bloßem Infinitiv
iniusta impetrare non decetPlaut.
exemplis grandioribus decuit utiCic.
und mit vorhergehendem allgemeinen Pronomen im Nominativ
nihil est quod tam deceat, quam in omni re gerenda consilioque servare constantiamCic.
γ)ohne Subjekt
teils mit Angabe »wen (wem)?« durch Akkusativ
facis, ut te decetTer.
ita uti fortes decet militesTer.
illum decetQuint.
teils (archaistisch) mit Angabe »wem?« oder »für wen?« durch Dativsiehe Ussing Plaut. Amph. 813; Hildebr. Apul. de mund. 1. p. 336
ut decet lenonis familiaePlaut.
ita nobis decetTer.
haec primum ut fiant, deos quaeso, ut vobis decetTer.
locum editiorem, quam victoribus decebat, capitSall. hist. fr. 1, 98 (100)
teils (archaistisch) mit Angabe »wem?« oder »für wen?« im Ablativ
ut meque teque maxume atque ingenio nostro decuit (= dignum erat)Plaut. asin. 577
teils ganz absolut
fecisti ut decueratTer.
perge, decetVerg.
res … paulo ante confecta est; minus quidem illa severe quam decuit, non tamen omnino dissoluteCic.
quo maiorem spem habeo nihil fore aliter ac deceatCic.
cuius a rne corpus crematum est, quod contra decuit ab illo meum (ergänze cremari), wogegen es sich geschickt hätte, dass der meinige von jenem verbrannt würdeCic.
Charlton T. Lewis, An Elementary Latin Dictionary:
(deceō, cuī), —, —, ēre (only 3rd person) DEC-, to be seemly, be comely, become, beseem, behoove, be fitting, be suitable, be proper
dubitabant quid deceretCic.
quid deceat et quid aptum sit personisCic.
nec scit quod augurem decetCic.
Arta decet comitem togaHor.
omnis Aristippum color decuitHor.
civitatem quis deceat statusHor.
nec velle experiri, quam se aliena deceantCic.
ista decent umeros gestamina nostrosOv.
Impersonal
heia, haud sic decetTer.
fecisti ut decueratTer.
minus severe quam decuitCic.
unde minime decuit vita erepta estSall.
perge, decetVerg.
ita uti fortīs decet MilitesTer.
ita nobis decetTer.
exemplis grandioribus decuit utiCic.
Nunc decet caput impedire myrtoHor.
hanc maculam nos decet EcfugereTer.
oratorem irasci minime decetCic.
me Sceptra tenere decetOv.
Text based on data provided by Perseus Digital Library, with funding from The National Endowment for the Humanities. Original version available for viewing and download at http://www.perseus.tufts.edu