u-Dekl. (4. Dekl.)
habitus ūs m
Georges, Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch:
2. habitus, ūs, maskulin (habeo), das »Sich-Gehaben«; daher
I)die äußere Erscheinung, das Äußere, das Aussehen, die äußere Gestalt, die äußere (schöne oder unschöne) Haltung, Stellung des Körpers und seiner Teile
A)im Allgemeinen, mit und ohne corporisSen.Curt.und andere
oris, GesichtsbildungCic.
und verbunden
oris et corporisCurt.
h. oris lineamentaqueLiv.
h. haud indecorusCurt.
Plural
habitus corporis opimiCic.
moderati aequabilesqueCic.
auch: die augenblickliche Haltung, Stellung, Lage
hab. sedentisSuet.
h. corporis quiescenti quam defuncto similior (von der Leiche des älteren Plinius)Plin. ep.
illorum (iratorum) habitum intuereSen.
diversus est habitus ascendentium et descendentiumSen.
durante adhuc habitu, in quo mors quemque deprehenderatCurt.
prägnant: die Wohlgestalt
lupiAmbros. de virgg. 2, 4, 28
B)insbesondere: die äußere Erscheinung in Anordnung des Putzes, der Kleidung oder Rüstung, die Tracht, das Äußere
1)eigentlich
oft verbunden
habitus atque vestitus, habitus vestitusque, habitus cultusque, cultus habitusqueCic.Liv.und anderevergleiche Gronov Liv. 20, 27, 11; Fabri Liv. 23, 34, 6; Burmann Suet. Caes. 44
und so
hab. vestisLiv.Curt.
hab. virginalisCic.
fabrilis (eines Schmieds)Arnob.
nuptialisAugustin.
citharoedicus vel tragicusEutr.
regum PersarumIustin.
pastorumLiv.
2)metonymisch: die Kleidung selbst (woher das französische l'habit)
venatorius h.Vopisc.
venatorum h.Frontin.
luxurians h., prachtvolle Kleidung, KleiderluxusSen. rhet.
permutato cum uxore habituQuint.
sparsi per domos occulto habituTac.
bildlich
suo habitu vitam degere, im eigenen Rock (nicht in geborgtem Schmuck) sein L. hinbringenPhaedr. 1, 3, 2
II)übertragen
A)die Beschaffenheit, der Zustand, die Lage
pecuniarum, die VermögensverhältnisseLiv.
ItaliaeCic.
domiciliiCol.
locorumSen. rhet.
marisVal. Max.
concussum et labentem civitatis statum in pristinum habitum revocareVal. Max.
si ex habitu novae fortunae et novi, ut ita dicam, ingenii, quod victor sibi induerat, specteturLiv.
naturae ipsius habitu prope divino, durch beinahe gottähnliche NaturanlageCic.
B)insbesondere (wie εξις)
1)der passive Zustand, die Stimmung des Körpers oder der Seele
a)überhaupt
in integerrima aetate, optimo habitu, vom besten BefindenCic.
virtus est animi habitus naturae modo atque rationi consentaneusCic.
et hic quidem Romae tamquam in tanta multitudine habitus animorum fuitTac.
b)die Stimmung = Gesinnung
provinciarumTac.
quis fuerit eo tempore civitatis habitusVell.
2)als philosophischer terminus technicus: die erworbene Eigentümlichkeit, die persönliche (individuelle) EigenschaftCic. de inv. 1, 36 und 2, 30
Charlton T. Lewis, An Elementary Latin Dictionary:
habitus, ūs, masculine HAB-, a condition, state, plight, habit, deportment, appearance, presence, mien
vir optimo habituCic.
corporis opimiCic.
mediocrisCic.
oris et voltūsCic.
habitūs corporum variiTac.
signa virginali habitu atque vestituCic.
Punicus, aspectLiv.
muliebrisCic.
Of things, condition, habit, appearance
armorumLiv.
temporumLiv.
gentes variae habitu vestisVerg.
Of places
locorum, quality (of the soil)Verg.
ItaliaeLiv.
Dress, attire
Punicus cultus habitusqueLiv.
ubi Dardanios habitūs viditVerg.
Romano (i.e. the toga)Hor.
pastorumLiv.
nec alius feminis quam virisTac.
longos habitūs sumitIuv.
Figuratively, quality, nature, character
iustitia est habitus animi, etc.Cic.
rationisCic.
Suo habitu vitam degerePhaedr.
orationisCic.
A state of feeling, disposition
ex praesenti eos aestimat habituLiv.
quis habitus provinciarum?Tac.
In philosophy, moral culture
Text based on data provided by Perseus Digital Library, with funding from The National Endowment for the Humanities. Original version available for viewing and download at http://www.perseus.tufts.edu