a-Konjugation
morārī
moror morātus sum
Georges, Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch:
1. moror, ātus sum, ārī (1. mora), Verzug machen, und zwar
I)sich selbst = verziehen, verweilen, sich aufhalten
A)im Sinn des Zögerns: zögern, säumen, zurückbleiben oder ausbleiben
a)absolut
eamus ergo ad cenam: quid stas? Thr.: Ubi vis: non moror, ich bin bereitTer.
narravit, Brutum valde morariCic.
auxilia morantur, bleiben ausCaes.
cum morarentur iumentaCic.
pars morans (zurückbleibend), pars festinansTac.
utcumque progressi morative (zu weit Vorgegangene oder Zurückgebliebene) aliquam occasionem fecissentLiv.
mit longumLucr.
haud multa moratus, ohne lange zu säumenVerg.
und so
nec plura moratusVerg.
Partizip substantivisch: morātī, ōrum, maskulin, Leute, die sich verspätet haben, Nachzügler, MarodeureLiv. 21, 47, 3 und 48, 6; 24, 41, 4
b)mit folgendem Infinitiv: Anstand nehmen, zögern, säumen
alicui bellum inferreCic.
toto oppido munitiones circumdareHirt. b. G.
secundā ratem occupare quid moramur alite?Hor.
c)moror mit folgendem quin und Konjunktiv: ich stehe an, nehme Anstand, zu usw.
morari Caesarem, quin naves conscendere iuberetAuct. b. Alex. 7, 1
und nihil moror mit folgendem quo minus und Konjunktiv: ich stehe nicht an, will sogleich
nihil ne ego quidem moror, quo minus decemviratu abeamLiv. 3, 54, 4 (verschieden unten Nummer II, B, c)
B)im Sinn des Verweilens, des längeren oder kürzeren Aufenthalts: weilen, verweilen, verbleiben, sich aufhalten, sich befinden
1)eigentlich
ibiLiv.
BrundisiiCic.
in provinciaCic.
apud oppidumCaes.
circa flumenLiv.
inter arasPhaedr.
inter hominesSuet. (vergleiche 2. moror)
paucos ibi diesLiv.
paucos dies, dum (bis) etc.Liv.
tantum (nur so lange) ibi, dum (bis) etc.Liv.
diutius, ibi diutiusCic.Nep.
mit cum aliquo, mit jemanden umgehen, lebenSen.und so
secum, bei sich verweilen, sich nicht zerstreuenSen.
poetisch übertragen, von Leblosem
a)weilen = noch blühen
rosa quo locorum sera moreturHor. carm. 1, 38, 3 sq
b)irgendwo weilen = haften
vincula collo morantiaOv.
oculi oder vultus tellure moratiOv.
2)übertragen
dum moror in externis, verweile bei usw., mich beschäftige mit usw.Vell.
morandi in imperiis cupiditas, in hohen Stellen (so lange als möglich) zu verbleibenVell.
II)einem anderen Verzug machen
A)indem man selbst ausbleibt, säumt = jemanden warten lassen
egomet convivas mororTer. heaut. 172
B)indem man den anderen verweilen macht = jemanden oder etwas aufhalten, zurückhalten, verzögern, behindern, hindern
1)im Allgemeinen
a)mit Akkusativ
primum impetum sustinere atque m.Caes.
ipsum morando sustinuitVerg.
aliquem lite iniquā, behindern, belästigenHor.
longo sermone tua tempora, dir deine Zeit (die du den wichtigen Geschäften des Staates widmest) raubenHor.
nec moratus est imperium, vollzog sogleich den BefehlPetron.
übertragen von Leblosem
si aliqua res eum impediet atque morabiturCic.
si me navigatio non morabiturCic.
ne haec quidem res Curionem ad spem morabatur, erschütterte K. in seiner HoffnungCaes.
Thracane vos … an pingues Asiae campi moranturHor.
non mare illud euntes nos moraturCurt.
lora morantia artusOv.
mensa nullius convivae oculos voluptate moratur, fesseltSen.
si dura morabitur alvus (ergänze te), beschwertHor.
und so
potibus aut duris restricta morabitur alvusSer. Samm.
i, mea, dixit, avis, ne quid pia sacra moreturOv.
und so
ne res aliqua sacrificium morareturPetron.
b)mit ab und Ablativ
aliquem ab itinereLiv., a fugaLiv.
c)non (nec) moror mit folgendem quin und Konjunktiv
ne adfinem morer, quin ubi arcessat meam extemplo filiam ducat domumPlaut. aul. 612 sq.
nec diu moratur dolorem suum, quin eos interfici iubeatAuct. b. Alex. 55, 2
und non (nec) moror mit folgendem quo minus und Konjunktiv
non moror, quo minus in civitatem redeantLiv. 9, 11, 10
cum Philippus nihil morari diceret, quo minus reciperent (Pharsalum)Liv. 33, 13, 6
moratus sit nemo, quo minus, ubi visum fuerit, abeantLiv. 9, 11, 13
d)absolut
morari (den Feind aufhalten) atque impedire iterCaes.
obsistere ac morariLiv.
nullo morante (als keiner einschritt) arreptus a viatoreLiv.
2)insbesondere
a)aliquem nihil moror, als Entlassungsformel
sowohl des Konsuls im Senat
nihil vos moramur, patres conscripti, ich halte euch nicht weiter auf, ihr seid entlassenCapit. Anton, phil. 10, 9
als auch des freilassenden Richters
C. Sempronium nihil moror, ich halte S. nicht weiter, ich habe weiter nichts gegen S.Liv.
absoluto Claudio tribunus plebis negavit se Gracchum morariLiv.
b)als Formel beim Abbrechen der Rede
ne te morer, um dich nicht aufzuhalten, um es kurz zu machenHor.
und so
ne te longis ambagibus morerHor.
ne multis vos morerPetron.
und absolut
ne multis morerCic.
quid multis moror?Ter.
c)als Formel des gemeinen Lebens: nihil moror mit Akkusativ und dergleichen
α)mit Verachtung abweisend: der und der, das und das kann mir gehen, es hat gute Weile mit usw., kann mir wegbleiben, vom Halse bleiben, ich mag es nicht, ich kehre mich nicht an usw., ich mag nichts wissen von usw., ich mache mir nichts aus usw., ich achte es nichts. Lorenz Plaut. most. 732. Brix Plaut. trin. 297
nil moror mihi istiusmodi clientesPlaut.
purpuram nihil m.Plaut.
nec dona mororVerg.
mit folgendem Infinitiv
nil m. ductarier, ich mag nicht angeführt seinPlaut. most. 845
alio uti nil mororPlaut. capt. prol. 16
absolut
remove pernam, nihil m.Plaut.
Th.: Profecto non plus biduum, aut: Ph.: Aut? Nihil mororTer.
β)zustimmend: ich habe nichts dagegen, meinetwegen mag (mögen) usw., mir ist's gleich
mit folgendem AcI
nihil moror eos salvos esse Anton. bei Cic. Phil. 13, 35
pertinacem (dici me) nil mororAcc. tr. 9
absolut
i iam nunc, quo properabas, nihil m.Plaut.
per me sint omnia protinus alba; nihil m.Pers.
3)emphatisch: jemanden mit Aufmerksamkeit bei etwas oder sich verweilen machen, jemanden fesseln
m. populum, m. oculos auresque alicuius (von Gedichten)Hor.
sunt quos Pacuviusque et verrucosa moretur AntiopaPers.
novitate morandus spectatorHor.
☞Paragogischer Infinitiv morarierPlaut. Cas. 553 und 603
Charlton T. Lewis, An Elementary Latin Dictionary:
moror, ātus, ārī, deponent mora, to delay, tarry, stay, wait, remain, linger, loiter
Eamus . . . Ubi vis; non moror, i.e. I have no objectionTer.
BrundisiCic.
amplius morandoSall.
apud oppidumCaes.
in quā (commemoratione) diutius non moraborCic.
faciem capere morando, i.e. by slow degreesOv.
quid moror?Hor.
quid multis moror? why make a long story?Ter.
ne multis morer, to be briefCic.
haud multa moratus, i.e. without long delayVerg.
paulum lacrimis et mente morata, in tearful thoughtVerg.
rosa quo locorum Sera moretur, may lingerHor.
nec morati sunt quin decurrerent ad castraLiv.
nihil ego moror quo minus decemviratu abeam, i.e. I will immediatelyLiv.
cui bellum moremur inferreCic.
in conubio natae, broodVerg.
To delay, retard, impede, detain, cause to wait, hinder
impetum hostiumCaes.
eumCic.
ab itinere hostemLiv.
absiste morari, detain (me) notVerg.
convivas, keep waitingTer.
To fix the attention of, delight, delay, amuse, entertain
Fabula populum moraturHor.
oculos aurīsque Caesaris, arrestHor.
Participle passive
novitate morandus spectatorHor.
To hinder, prevent, impede
non moror quo minus in civitatem redeantLiv.
moratus sit nemo, quo minus abeantLiv.
In the phrase, nihil morari, with accusative of person, not to detain, let go, dismiss, release
C. Sempronium nihil moror, i.e. withdraw my accusation againstLiv.
negavit, se Gracchum morari, said he had nothing againstLiv.
In the phrase, nihil morari, with accusative of thing, or an object clause, to let go, not value, disregard, care nothing for, have nothing to say against
profecto non plus biduom autCic.
Ph. Aut? nil moror, I don't care for thatTer.
nam vina nihil moror illius oraeHor.
nihil moror, eos salvos esseCic.
invisum quem tibi esse Nil moror, I care notVerg.
ut multum (sc. scripserit), nil moror, attach no value to quantityHor.
morātus, adjective Participle of moror, belated, delayed, lingering
plural as substantive
ad sexcentos moratorum cepitLiv.
duo milia moratorum, loiterersLiv.
Text based on data provided by Perseus Digital Library, with funding from The National Endowment for the Humanities. Original version available for viewing and download at http://www.perseus.tufts.edu