konsonant.-Konj. (i-Erw.)
subicere
subiciō subiēcī subiectum
Georges, Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch:
subicio, iēcī, iectum, ere (sub und iacio)
I)unter oder unten an etwas werfen, ~ legen, ~ setzen, ~ stellen, ~ fügen, ~ bringen
A)eigentlich
1)im Allgemeinen
ignemCic.
ova gallinisPlin.
epistulam sub pulvinumNep.
aliquid oculisLiv. oder sub aspectumCornif. rhet., sichtbar machen vor Augen stellen, sehen lassen
aedes colli, unten am Hügel hinbauenLiv.
castra urbi, unter der Stadt aufschlagenLiv.
oves sub arbores, treiben unter usw.Varro
integras copias vulneratis, an die Stelle der V. bringenAuct. b. Alex.
Partizip, substantivisch: subiecta, ōrum, neutrum, die Niederungen, TalgründeTac. ann. 1, 64
subiecta vallium ibid.1, 65
2)insbesondere
a)als militärischer terminus technicus: nahe (unten) an einen Ort heranrücken lassen
aciem collibus oder castris, legiones castrisCaes.
se iniquis locis, heranrücken an usw.Caes.
b)darreichen, überreichen
libellum alicuiCic.
gladiosLucan.
B)bildlich
1)im Allgemeinen
ea quae sub sensus subiecta suntCic.
so auch
res, quae subiectae sunt sensibusCic.
aliquid cogitationi suae, unterlegen, vorlegenCic.
sententiam sub hanc vocem, dem W. unterlegen, bei dem W. annehmen, mit dem W. verbindenCic.
so auch
rem vociCic.
faces invidiae meae, die Glut des Hasses gegen mich auf alle Weise anschürenCic.
aliud pro illo, quod negesQuint.
2)insbesondere
a)unterwerfen, unterwürfig machen
se alicuiLiv.
se imperio alicuiusCic.
gentes ferocissimas Romano imperioSen.
gentem dicioni nostraeTac.
populum senatuiVal. Max.
alicui provinciamTac.
Gallia securibus subiectaCaes.
gentes tristi subiectae servitioLiv.
finitimi populi armis (durch Waffengewalt) subiectiIustin.
parcere subiectis, die sich unterworfen habenVerg.
b)unterwerfen, aussetzen, preisgeben
aliquem aut fustibus aut virgisLampr.
navigationem hiemi (den Gefahren des stürmischen Winters)Caes.
fortunas innocentium fictis auditionibusCic.
scelus odioCic.
aliquid praeconiLiv. Sen. oder voci praeconisCic. oder sub praeconemCic., öffentlich feilbieten (verauktionieren) lassen, unter den Hammer bringen (und so bloß subicere reliquias spectaculorumSuet.)
mare est subiectum ventisCic.
terram ferro, bearbeiten, pflügenCic.
c)unterordnen
partes generibusCic.
sub metum subiecta sunt pigritia, pudor, terror etc., dem Begriff »Furcht« sind untergeordnetCic.
insbesondere: dem Wert nach unterordnen, hintansetzen
id magis credo quam Q. Fabium eā aetate atque eis honoribus Valerio subiectumLiv. 10, 3, 4
d)im Reden und Schreiben nachstellen, nachsetzen, folgen lassen, anfügen, anschließen
rationemCic.
longis litteris brevesQuint.
daher: darauf reden, sagen
quod subicitCic.
tum risum obortum Scipioni, et subiecisseLiv.
e)unter den Fuß geben, an die Hand geben, eingeben oder einhelfen (soufflieren), einflüstern, erinnerlich machen
α)von Personen
subiciens, quid diceremCic.
subiecto uno aut altero verboSen.
consiliaLiv.
spem alicui, Hoffnung machen, einflößenLiv.
carminaProp.
quae subicere condicio rerum poteratLiv.
tibi subice ea, erinnere dich daran, stelle es dir vor, sage es dir selbstSulpic. in Cic. ep.
β)von leblosen Subjekten: an die Hand geben, darauf führen
mit folgendem ut und Konjunktiv oder mit folgendem Infinitiv
huius viri mentio subicit, ut de septem sapientium moderatione referamVal. Max. 4, 1. ext. 7
cuius mentio mihi subicit quod adversus D. Brutum in Hispania graviter dictum est referreVal. Max. 6, 4. ext. 1
II)von unten werfen
1)von unten in die Höhe werfen, ~ richten, ~ heben
regem in equumLiv.
corpora saltu in equos, sich auf die Pferde schwingenVerg.
reflexiv
alnus se subicit, schießt emporVerg.
und medial
flamma subiecta, sich erhebend, emporsteigendVerg.
2)von unten her- oder hervorwerfen, -schleudern
tragulas inter carrosCaes. b.G. 1, 26, 3
III)an die Stelle von jemanden oder etwas setzen, etwas substituieren
1)im Allgemeinen
potioremLiv. 23, 3, 10
immutata (ea dico) in quibus pro verbo proprio subicitur aliud, quod idem significet sumptum ex re aliqua consequentiCic. or. 92
2)insbesondere
a)fälschlich unterschieben
testamentaCic.
librumNep.
partumICt.
b)jemanden vorschieben, anstiften
MetellumCaes.
testesQuint.
☞Nebenform subiacio, wovon subiaceSulpic. in Cic. ep. 4, 5, 5 Mueller mit cod. Med.
Charlton T. Lewis, An Elementary Latin Dictionary:
subiciō, (the first syl. usually long by position; often pronounced, and sometimes written, subiiciō), iēcī, iectus, ere sub+iacio, to throw under, place under, cast below
inter carros rotasque mataras subiciebant, discharged below (the wagonbodies)Caes.
sarmenta circumdare ignemque circum subicere coeperuntCic.
artūs subiecto torruit igniOv.
tectis ignīsCic.
cum tota se luna sub orbem solis subiecissetCic.
bracchia pallaeOv.
collo BracchiaOv.
Of troops, to bring, cause to be encamped, post
castris legionesCaes.
se iniquis locisCaes.
To set up, mount, throw up
corpora in equosVerg.
regem in equumLiv.
Quantum vere novo se subicit alnus, shoots upVerg.
To substitute, forge, counterfeit
testamentaCic.
librumNep.
To suborn
subicitur Metellus, qui hanc rem distrahatCaes.
Figuratively, to submit, subject, present
ei libellumCic.
ea, quae subiciebantur oculisLiv.
res subiectae sensibusCic.
To ascribe, attribute
nec videre, sub hanc vocem honestatis quae sit subicienda sententia, i.e. what meaning is to be attributed to itCic.
intellegere quae res huic voci subiciaturCic.
To substitute
silentium erat, inopiā potioris subiciundiLiv.
pro verbo proprio subicitur aliud, quod idem significetCic.
To place under, make subject, subject
se imperio alteriusCic.
se populi R. imperio subiectos dolereCaes.
virtus subiecta sub varios casūsCic.
bona civium voci praeconisCic.
hiemi navigationem, exposeCaes.
fictis auditionibus fortunas innocentiumCic.
aliquid calumniaeLiv.
In thought, to subordinate, bring under, comprise in
formarum certus est numerus, quae cuique generi subicianturCic.
per quam res disperse dictae unum sub aspectum subiciunturCic.
In order or time, to place after, let follow, affix, annex, append, subjoin
cur sic opinetur, rationem subicit, subjoinsCic.
a quibusdam senatoribus subiectum estLiv.
vix pauca furenti Subicio, i.e. answerVerg.
To bring forward, propose, adduce, bring to mind, prompt, suggest
Si meministi id, quod olim dictum est, subiceTer.
quid diceremCic.
quae dolor querentibus subicitLiv.
Spes est Peliā subiecta creatisOv.
Text based on data provided by Perseus Digital Library, with funding from The National Endowment for the Humanities. Original version available for viewing and download at http://www.perseus.tufts.edu