konsonant.-Konjugation
claudere
claudō clausī clausum
Georges, Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch:
1. claudo, clausī, clausum, ere, in der Volkssprache und daraus in der Schriftsprache auch clūdo, clūsī, clūsum, ere (vergleiche κληίζω, κλείω, ich schließe), schließen, sperren
I)im Allgemeinen: zuschließen, zumachen, verschließen, versperren (absperren), verstopfen
1)eigentlich
a)eine Öffnung, einen offenen Raum (Gegensatz aperire, patefacere, reserare)
ianuamCic.
ianua clauditur serā firmāTibull.
bildlich
omnibus et virtutibus ianuam claudit et delictis aperitVal. Max.
valvae repagulis clausaeCic.
valvae clausae subito se aperueruntCic.
cl. forem cubiculiCic.
fores carceris adamante clausaeOv.
clausae fenestrae (Gegensatz apertae fenestrae)Cels.
pars adaperta fuit, pars altera clausa fenestraeOv.
cl. portasCaes.
portas obice firmoOv.
portas alicuiCaes. und (Gegensatz aliquem suā urbe recipere) Cic.
Ianum (Quirinum oder Quirini), den Janustempel (was dann geschah, wenn im ganzen römischen Reich Ruhe war)Liv.Hor.Suet., und so Ianum geminumFlor.
cubiculumQuint.
domumVerg. Tac.
domum alicuiPlin., und (bildlich) alicui rei oder contra aliquidCic.
tabernasCic.
claudi tabernas totā urbe iussitLiv.
oppidum undiqueSall.
cl. curiamLiv.
und bildlich
clausa curia pauperibus estOv.
nostros ocellos (vom Tod)Prop.
lumina (von der Nacht)Ov.
in aeternam lumina noctemVerg.
cl. aures alicui rei und ad aliquid (bildlich, Gegensatz aures aperire, reserare)Cic., adversus aliquidSen.
os (den Mund)Tac.
corpore cluso adversus vim veneniTac.
donec ex toto plaga claudaturCels.
cl. foramina (tibiarum)Plin.
fistulam demisso linteoloCels.
neque congesta aut clausa humus, kein Hügel über ihr erhoben, kein Grab geschlossenTac.
von verschließenden Gegenständen selbst
mille domos clausere seraeOv.
palpebrae aptissime factae et ad claudendas pupulas et ad aperiendasCic.
lingua (επιγλωττίς), quae arteriam clauditCels.
bildlich
in ipsius consuetudinem, quam adhuc meus pudor mihi clausit, insinuaboCic. ep. 4, 13, 6
Partizip substantivisch clausum, ī, neutrum, der Verschluss, Schloss und Riegel
assueta clauso corporaSen. exc. contr. 3. pr. § 15. p. 245, 12 K.
ponere in clauso *Titin. com. 61Verg. georg. 4, 303
sub clauso habereCol. 7, 6, 5
clauso custodire fructusCol. 12. pr. § 3
Plural
clausa domorum, viarumLucr. 1, 354
clausa effringere, Schlösser und Riegel aufsprengenSall. Iug. 12, 5
b)einen Weg, Pass, ein Land usw. verschließen, sperren, versperren = ungangbar, unbetretbar, unzugänglich machen
iterOv.
pollice vocis iterOv.
flumina ac terras et quodam modo caelum (durch hohe Bauten)Tac.
omnia litora ac portus custodiā clausos teneriCaes.
portus obiectā ad ingressum catenā claususFrontin.
cl. terrestres aditus opportune positis praesidiisLiv.
longis navi bus versum in Italiam mareTac.
omnes aditus custodiisTac.
forum saepietur, omnes aditus claudenturCic.
von den Gegenständen selbst, die eine Örtlichkeit versperren
in ipso exitu ita conferti obstitere Galli, ut clauderent viamLiv.
si manantia corpuscula iter clauduntCels.
clauderet ut Tatio fervidus umor iterOv.
clausam Alpibus ItaliamTac.
c)etwas schließen = sich unmittelbar an etwas anschließen, anlehnen
als geographischer terminus technicus von Örtlichkeiten usw.
insula ea sinum ab alto claudit, in quo Carthago sita estLiv.
dextra laevaque (Akkusativ Plural) duo maria (Nominativ Plural) claudunt (nobis) nullam ne ad effugium quidem navem habentibusLiv.
Angrivarios et Chamavos a tergo Dulgubnii et Chasuarii clauduntTac.
und als militärischer terminus technicus, von Bedeckung, Nachhut usw.
agmen claudere, den Zug schließenCaes.und andere (vergleiche agmen Nummer II, 2, a, α)
dextrum, sinistrum latus, deckenTac.
2)übertragen
a)ein Land für den Verkehr verschließen, sperren
Britanniam tam diu clausam aperireMela
patefactum nostris legionibus Pontum, qui antea populo Romano ex omni aditu clausus fuissetCic.
tamquam clausa sit Asia, sic nihil perfertur ad nos praeter rumores de oppresso DolabellaCic.
quod clausae hieme Alpes essentLiv.
rura tum gelu claudit hiemsVerg.
und besonders claudere mare, das Meer für die Schifffahrt schließen (von Stürmen, Winter usw.), gewöhnlich im Passiv
adhuc clausum fuisse mare scioCic.
sociis nostris mare per hos annos clausum fuisseCic.
ex die III. Id. Nov. usque in diem VI. Id. Martiis maria clauduntur Veget. mil.
und dafür
clausum litusTac. hist. 4, 38
b)schließen = beschließen, beendigen
α)überhaupt (Gegensatz inchoare, incipere)
opusOv.
epistulamOv.
insigne facinus strenuo ac forti exitu, die Krone aufsetzenVal. Max.
als nachaugusteischer rhetorischer terminus technicus
claudit (absolut) optime prima pars versus (des V.)Quint.
cum versus cluditur Apennino et armamentisQuint.
cludendi inchoandique sententias ratioQuint.
disputatio illa contra Gorgian ita clauditur, ουκοῦν etc.Quint.
cum ventum est ad ipsum illud, quo veteres comoediae tragoediaeque clauduntur, ›Plaudite!‹Quint.
β)eine Zeit beschließen
octavum lustrumHor. carm. 2, 4, 24
diem vitae huius extremumAugustin. de civ. dei 21, 22
octavo anno imperii sui diem ultimum Capit. Anton. phil. 18, 1.
c)Partizip clausus, verschlossen dem Charakter nach
TiberiusTac. ann. 3, 15
II)prägnant
A)= intercludere, etwas in seinem Lauf, Fortgang absperren, abschneiden
rivosVerg.
fontes (Gegensatz novos fontes emittere, von der Schöpfung)Ov.
sanguinem, stillenPlin.Iustin.
und
transitum (Durchgang)Liv.
maritimos exitusCic.
commeatusLiv.
longis navibus versum in Italiam mareLiv.
portā castrorum ducis principumque fuga clausa eratLiv.
und von leblosen Gegenständen
horum ferocia vocem Euandri clausitLiv. 44, 45, 12
neutra (littera) claudet vocem LatinamQuint. 1, 5, 31
B)= concludere, includere, etwas einschließen
1)eigentlich
a)eine Sache verschließen
thesaurosQuint.
vilissima quaeque anulo clausaTac.
cui tot consulum vina cludunturSen.
Aeoliis aquilonem in antrisOv.
oder lebende Wesen einsperren
cl. filiumNep.
fera animalia clausa tenereTac.
clausus pavoPublil. com. fr.
cl. aliquem in curiamLiv., und aliquem in curiaLiv.s. Drak., Fabri u. Weißenb. Liv. 23, 2, 9
aliquem in arcaHor.
aliquem cum cane in caveaIustin.
aliquem cum aliquo harāOv.
in carcere claudiTac.
carcere claudiOv.
claudi cubiculoTac.
cl. pecus textis cratibus, einpferchenHor.
se Daphnae (zu D.)Iustin.
pictor intra officinam suam claususSen.
b)umzingeln, umstellen
α)als militärischer terminus technicus
NumantiamSen.
oppidum undiqueSall.
aliquem in urbeIustin.
adversarios locorum augustiisNep.
exercitum Caesaris multitudine suā Auct. b. Afr.
urbem operibus, obsidioneNep.
iudicium militibusQuint.
im Passiv
claudi multitudine, locorum angustiisNep.
clausus armis senatusTac.
β)als terminus technicus der Jägersprache
nemorum saltusVerg.
colles indagineTibull.
valles insidiisTibull.
capreas leporemque reteOv.
c)überhaupt: umgeben
quae macerie ad villam venationis causā cludunturVarr.
forum porticibus tobernisqueLiv.
non portu illud oppidum clauditurCic.
urbs loci naturā terrā marique clauditurCic.
quasdam gemmas auro clusitPlin.
neque congesta aut clusa humus, eingefriedigtTac.
2)übertragen
a)überhaupt
aliud clausum in pectore, aliud in lingua promptum habereSall.
quod habere clausa non potuerit sua consilia de VerreCic.
b)als rhetorischer terminus technicus
sententias numerisCic.
verba pedibusHor.
universa comprehensio et species clausa et terminata est, hat Schluss und AbrundungCic.
☞Paragogischer Infinitiv Präsens Passiv claudierTer. Andr. 573
Über die Form clūdo (in der Zusammensetzung allein üblich) siehe Georges, Lexik. d. lateinischen Wortf. S. 140 (unter 2. claudo)
Charlton T. Lewis, An Elementary Latin Dictionary:
claudō (clūdō), sī, sus, ere CLAV-, to shut, close, shut up
forem cubiculiCic.
portasCaes.
rivos, to dam upVerg.
clausae foresTib.
ostiaCatull.
ocellosProp.
clausae hieme AlpesLiv.
pupulasCic.
luminaVerg.
Figuratively, to shut, close
domus clausa pudoriCic.
aurīs ad vocesCic.
fugam hostibus, to cut offLiv.
clausa consilia habere, i.e. to concealCic.
deum clausum pectore habereOv.
animam laqueo, i.e. to end one's lifeOv.
To close, end, conclude
lustrumHor.
opusOv.
epistulamOv.
agmen, to bring up the rearCaes.
To shut in, enclose, encompass, surround, imprison, hide, confine
quae (urbs) loci naturā claudereturCic.
stabulis armentaVerg.
claudens textis cratibus pecusHor.
rivus clausus ripisLiv.
nemus claudit SilvaOv.
(apes) in arbore inaniOv.
To encompass, invest, besiege, blockade
portūs custodiā clausos teneriCaes.
urbem obsidioneNep.
multitudineNep.
To shut in, hem in
hinc Tusco claudimur amni, are hemmed inVerg.
nemorum saltūsVerg.
tibi clauduntur rete capreaeOv.
To close, limit, restrict
Nolo tibi ullum commodum in me claudier, i.e. that you be deprived ofTer.
nec ita claudenda est res familiaris, ut, etc.Cic.
numeris sententias, to express in poetical formCic.
pedibus verba, i.e. to compose versesHor.
Text based on data provided by Perseus Digital Library, with funding from The National Endowment for the Humanities. Original version available for viewing and download at http://www.perseus.tufts.edu