diū Adv.
Georges, Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch:
2. diū (verwandt mit dū-dum), Komparativ diūtius, Superlativ diūtissimē
1)eine Weile, längere Zeit, in längerer Zeit
Gegensätze
uno temporeCic.
momentoSen.
semperCic.
saepiusSuet.
verbunden
satis diuCic.
2)lange Zeit hindurch, eine geraume Zeit, langeKomikerCic.und andere
tam diuTer.Cic.
verbunden
iam diu, schon eine geraume Zeit, schon langePlaut.Cic.und andere
diu multumqueCic. oder multum et diuCic.
satis diuqueAuct. b. Afr.
parum diu, zu kurzCic.
diu post, non (neque) diu postGell.
diu posteaAmm.
multum diuqueVal. Max.
diu diuqueApul.
diu mori, perire, lange, das heißt langsam sterbenSen.
altlateinisch
quam dius, wie langeCorp. inscr. Lat. 6, 13101
3)gewöhnlich verbunden
iam diu, schon seit langer Zeit, schon vor langer ZeitPlaut.Cic.und andere
neque enim diu huc commigrarunt, erst vor nicht langer ZeitTer.
nec diu hic fui, ich bin vor nicht langer Zeit erst hierher gekommenPlaut.
iam diu factum est, cum oder postquam etc.Plaut.
haud sane diu est, cum etc.Plaut.
neque diu est, cum etc.Apul. apol. 22
4)Komparativ diūtius
a)im Vergleich: länger (wo, wie im Deutschen, oft der Nachsatz „als ich sollte“ und dergleichen fehlt)Cic.und andere
mit folgendem quam
diutius quam duabus horis locutum esse constatSen. de clem. 1, 9, 11
b)aber auch für diu = längere Zeit, allzulangeCic.und andere
paulo diutius abesseLiv.
Superlativ: diūtissimēCic.Caes.und andere
5)übertragen: räumlich = weit, weithinMela 1, 2, 3 (1. § 11) und andere
☞diūtius bei älteren Dichtern, diŭtius bei Phädrussiehe L. Müller de re metr. p. 348; Fléckeisen Jahrbb. 101, 69; Weinrich Philol. 30, 625; Dziatzko Rhein. Museum 23, 96
Charlton T. Lewis, An Elementary Latin Dictionary:
diū, adverb with comparative diūtius, and superlative diūtissimē DIV-, by day, all day
diu noctuque, continuallySall.
All day, a long time, long while, long
Haud diustTer.
diu consultumCic.
ad pedes iacuitCic.
Ut docui te saepe diuqueHor.
diu atque acriter pugnatum estCaes.
nec diutius vixit quam locuta estCic.
sustinere impetūsCaes.
ubi se diutius duci intellexit, put off indefinitelyCaes.
paulum diutius abesse, a little too longLiv.
neque illis diutius eā (victoriā) uti licuissetSall.
(Cato) qui senex diutissime fuissetCaes.
quam diutissime vivereCic.
satis diu naturae vixi, long enoughCic.
cur tam diu loquimur?Cic.
tam diu, dum urbis moenibus continebatur, as long asCic.
ne tam diu quidem dominus erit, dum, etc., even long enough, etc.Cic.
tecum fuit, as long asCic.
numquam quicquam iam diu Mi evenit, this long timeCic.
audivimus hoc iam diuCic.
Neque diu ... huc commigrarunt, long agoTer.
Text based on data provided by Perseus Digital Library, with funding from The National Endowment for the Humanities. Original version available for viewing and download at http://www.perseus.tufts.edu